Jesus Egiguren PSE-EEko presidenteak esan izan du bere adierazpenek ez dituztela alderdiak ezarritako pautak jarraitzen. Inork ez dio diskurtsorik prestatzen, pentsatzen duena eta esaten duena bat omen datoz. Eta nahiko garbi utzi zuen hori urtarrilaren 31an Forum informatibo batean, Euskadik konstituzio propio bat izan beharko lukeela adierazi zuenean. Bere hitzek, noski, txinpartak sortarazi zituzten bere alderdian. Baina kontua ez zen hor geratu, eta Egiguren ez zen isildu.

Egun gutxiren buruan ETB 1-eko Hitzetik Hortzera saioan izan zen PSE-EEko presidentea, eta hasitako bidetik jarraitu zuen, pentsatzen zuena esanez, betiere. Euskal Telebista bera izan zuen hizpide orduan. “ETB-k kate bakar bat eduki behar du, euskarazkoa eta kalitatezkoa izango dena”. Halaxe azaldu zuen Egigurenek. Hortaz, bai ETB-2 eta baita ETB-3 kateak ezabatzea proposatu zuen. Eta Alberto Surio Euskal Telebistako zuzendariari ere hala adierazia ziola ziurtatu zuen, gainera.

Bigarren saio hau ere ez zen bere etxeko publikoaren gustukoa izan. ETB-ren jarduna euskarazko kate bakarrera murriztea ez da Alderdi Sozialistaren planetan sartzen. Are gehiago Patxi Lopez lehendakaritzara heldu zenetik euskararen inguruan hartu dituzten erabakiak ikusita: Ertzaintzan, justizian, Osakidetzan… euskara eskakizunak murriztu edo ezabatu, hezkuntzan euskarazkoa ez beste bi planak indartu (gaztelaniazkoa eta ingelesezkoa)…

Hortaz, Euskal Telebistak kate bakar bat izatea proposatzen du Egigurenek, euskarazkoa soilik, alegia. Eta bere osotasunean, gainera. Badira gaztelaniazko kateak desagertzera joko duela aurreikusi dutenak. Litekeena da krisiak ez duela laguntzen bi edo hiru kateren programazioa bete ahal izateko, eta telebista publikoa izanda ere, gero eta gehiago kostako zaio Euskal telebistari ere. Ezin dugu ahaztu, gainera, Eusko Jaurlaritzak arazo ekonomiko handiak dituela, eta horrek zuzenean eragingo duela Euskal Telebistaren aurrekontuetan.

Horrek guztiak indarra ematen dio kate bakar batera murrizteko ideiari. Eta murriztekotan, Euskal Telebista izanik, euskaraz beharko luke izan kate horrek, elebakarra balitz behintzat. Gaztelaniazko kateak ugari dauzkagu, baina euskarazkoak oso gutxi dira, eta Euskal Herri osora begira sortutakoa bakarra. Euskarazko kateak du etorkizuna, halako besterik ez dagoelako.

Euskarazko kate horren kalitatea ere bermatu behar dela adierazi zuen Egigurenek. Kausa-ondorio harremana dago Euskal Telebista kate bakarrera murriztearen eta kate horren kalitatearen artean. Izan ere, hiru kateren aurrekontua kate bakarra egiteko erabiltzeak zuzenean garamatza kalitatea hobetzera. Azpiegiturak, errekurtsoak… gehiago eta hobeak izango lirateke, eta horrela zaila da kalitateak gorakada bat ez izatea. Programazioa betetzeko erraztasun handia izango lukete, aipatutako hobekuntza horiek direla kausa, batetik, eta ezabatuko liratekeen kateetatik edukiak har litezkeelako, bestetik.

ETB-2ren kasuari helduta, “El conquistador del fin del mundo” dugu saiorik arrakastatsuena une honetan. Bada zergatik ez egin euskaraz (ez dut nik izenbururik emango) eta euskarazko kate horretan eman? Saioa euskalduna dela azpimarratu nahi dute behin eta berriro: euskaldun talde bat Patagoniara, ikurrina garaikur gisa… Gainera, behin eta berriz entzuten zaie parte hartzaileei euskaraz hizketan, eta euskaraz egiteko gogoari eutsiko baliote bezala daude.

Hain euskalduna bada saioa, euskaraz egiteak indartu egingo luke. Eta euskaraz ez dakienak ezin duela joan? Aurten gaztelania hobetzeko asmoz joan den parte hartzaile bat dago, beraz euskara hobetzera joan litekeenik ere egon daiteke. Eta zeresanik ez dago aurkezleari dagokionean. Nor hobe Julian Iantzi baino saioa euskaraz aurkezteko? Alde horretatik, behintzat, arazorik ez.

Berdin egin liteke beste saio batzuekin, behar izanez gero. Baina ETB-1en ere badira saio onak, aurrekontu eta baliabide gehiagorekin hobetuko liratekeenak. Eta albistegiei dagokienez ere ez litzateke arazorik izango. Jadanik hainbat aurkezle mugitu dituzte ETB-1eko “Gaur egun”-etik ETB-2ko “Teleberri”-ra, eta euskarazko albistegietan oso maila ona dago oraindik ere. Hortaz, badirudi albistegietako aurkezleak hobeak direla euskaraz.

Jesus Egigurenek txinpartak sortarazi zituen bere alderdian, ez behin, birritan. Baina bere hitzek badute zentzurik, eta Euskal Telebista euskarazko kate bakarrera murrizteko ideia, erokeria izatetik, errealitate gordinaren erakusle eta etorkizunean jarraitu beharreko bide izatera igaro daiteke. Hala behar krisiak agintzen duen garai honetan.

Gaurkoan emakumezkoentzako txanoekin nator.
Asko dira estiloak, baina gaurkoan merkatuan gehien topatzen direnaz arituko naiz.

 
Txapela Frantsesa
Euskal txapelaren antzekoa da, baina zabalagoa izaten da eta oihal finagoaz eginda dago. Asimetrikoki janzteko diseinaturik dago, edozein txapela bezala jantzi eta alde batetik tiratuz, hegalaren alde bat goratu eta prest gaude kalera joateko. Izenak dion bezala, Frantzian du jatorria eta bertako artista mugimenduekin lotura handia izan du. Garai batean oso txapela dotorea kontsideratzen zen, baina egun, geure egunerokotasunean asko ikusi daiteke edozein janzkera “Casual” batean. Txapela honek aurpegia, belarriak eta ilearen parte gehiena bistan uzten ditu.

Hego motzeko pamela
Pamelak maila sozio-ekonomiko altuko emakumeekin lotu izan ditugu beti, baina ez da horrela. Kasketeak burua ia osotasunean barnean hartu eta aurpegia hegalekin inguratzen duen kapela dugu pamela. Kasketeak forma geometriko ezberdinak izan ditzake eta hegalek forma eta tamaina ugari. Egia da estilo oso dotoreko txapela dugula pamela, eta janzterakoan arrisku txiki bat ere badu, estiloarekin oso ondo asmatu behar da, pamela janzteak bi ondorio izan ditzakeelako: estilo oso dotorea ala “Choni” baten itxura hartzea. Kasu honetan pamelak buruaren forma bera du, eta hegal motzak ditu, aurpegia bistan utziz. Eramateko erraza den pamela bat da, geure look-a bere kolorearekin bixituko duena.

Bonbin beltza
Charlie Chaplin-ek egin zuen famatu txapela mota hau, baina Kabaretaren influentziaz, asko zabaldu zen emakumeetan. Txano honek buruaren erdia estaltzen du, aurpegia eta garondoa bistan utziz. Gehienetan kasketea eta hegala batzen diren lekuan, zinta bat izaten du apaingarri modura. Argazkian ikus dezakegun bonbina, ez da bonbin klasikoa. Bonbinak feltroz eginak izaten dira, eta kasu honetan ilez egina dago, jantzi guztiak bezala, berorako edo hotzerako modelo ezberdinak erabiltzen direlako. 2011tik hona, berriro hasi da zabaltzen Madonna, Lady Gaga edota Nicki Minaj-en eskutik. H&M markaren azken bildumetan topa dezakegu.

Lumadun Burukoa
Aurrekoan esan bezala, Ascot zalditokiaren influentzia dela medio, burukoak berriro modan daude. Burua apaintzea, eta guk look ezberdin bat lortzea dute helburu bakarra, ez dute ez hotzik ez eguzkirik kentzen normalean. Feltro, felpa, luma, harribitxi,farfaila, sare eta beste zenbait materialekin egiten dira.  Argazkiaren kasuan, tanta forma duen felpazko oinarri berde bat da, faisaiaren luma berdeak eta eperraren luma marroiekin atondua duela goialdea. Aurrealdean zulo zabaleko sarea du, marroi kolorekoa, honek aurpegia estaltzen du, baina zuloen tamainak ez du arazorik sortzen ikusterako orduan. Kate handien dendetan aurki ditzakegu burukoak, baina baita ere baditugu inguruan horretan adituak diren dendak. Bestela, argazkiko kasuan bezala, lookaren arabera geuk bertan sortu dezakegu burukoa.

Kondenatua izan eta berehala, Uxue Etxebeste handiak gomendatuta, interneten eginen edizioak zer zion begiratzera sartu nintzen. arraroa irudituko zaizue, baina ez nuen lortu egin egunkariaren webean sartzerik. Euskaldunon Egunkariaren weba ere etzuen aurkitzen googleren bilatzaile ahalguztidunak. Ardi beltzaren weba ere desagertua zegoen. Batenbatek pentsatuko zuen norbaitek interneta puskatuko zuela, baina ez. Garzon izan zen hoiek guztiak itxi zituena, bere injustiziarekiko aurkakotasun eta eskuzabaltasun mugagabearen erakusle. Santu gutxi beraz hemen. Hala eta guztiz ere, Garzonen alde idatzi nahi dut gaurkoan.

Izan ere, hauts asko harrotzeaz gain, poz asko piztu du horrelako pertsona iluna kondenatzeak, baina egitan al da poztekoa? Entzuketa ilegalak egin dituela diote, ta seguraski egingo zituen, beste hainbat kasutan egin bezala, izan ere batzutan dudak izaten ditut ea tipo honek badakien zerbait legalki eta fokoen beroa sentitzeko intentziorik gabe egiten.

Izan ere, ez gaitezen engaina, epaitua dena ez da entzuketa ilegalak egitea, ilegalidadeak epaitzea bazen, legea urratzen hasi zenean epaitu, eta hainbat eta hainbat pertsonaren samina ekidingo litzateke, baina akoso honen motibazioa politikoa da, guztiz, eta nolabait, alekzionadorea. Esan nahi dudana da epaitua dena ez dela legez kanpoko gauzak egitea, salatu duten berdinek askotan txalotu baitituzte gauza hoiek, beren alde egin direnean, Epaitua dena botere posiziotan daudenen aurka, eta bereziki boterean daudenek beste garai batzuetan egindako basakeriak ikertzea da. Izan ere, Escandar Algeetek maisuki adierazten duen moduan, askatasun falta askatasuna falta duenak somatzen du, eta memoria falta soilik memoria urratua zaionak sentitzen du. Honen erakusle argia, eta aldi berean higuingarria, Gürtel kasuan lehen, eta momentuz kondenatu bakarra, Garzon izatea da.

Asko dihardugu justiziaz, hitz gastatuenetakoa bihurtzerarte, baina justizia esaten dugunean, egitan ari al gara justiziaz? Askotan justizia diogunean ez al gara “gureak ez ikutu, ta besteei ahal den krudelkeria ankerrenak egin” esaten ari? Hugo Martínez Abarca beti handiak dio giza eskubideak kretinoentzako direla, benetan justizia nahia ez dela erakusten gure lagunen alde egitean, munduko kretinorik handienari, Garzon ondo sartzen da perfil horretan, epaiketa justua segurtatu, eta kondenatua bada, arrazoiari loturiko kondena ezartzen, eta ez momentuko inpaktu emozional (munstrifikaziora jotzea baita moda azken aldian) edota herraren ondorio den jarrera izaten.

Hontaz Javier Ortizek idatzi zuen “Jose K torturado” antzezlana laster izango dugu donostian (hemen eta hemen hitz egiten dute obraz) eta hori baliatuaz, erdi ortodoxiaz barre egiteko ta erdi idealismoaren apologia egitearren, testu eder, ta lema are ederragoa utzi zigun, ta oso modu dotorea iruditzen zait, modu irekian moralkeriaz hitz egiten duen testu bat moralizatzaile batzuetaz barre egiten duen esaldi batekin amaitzea: Jamaica o muerte. Venceremos.

Sakontzeko:

Posta irakurtzeko musika: Lehenik Garzón, ta hau haserretu ostean Grande-Marlaska deitu zen talde madrildarraren “Otra fuerza” abestia

Posta irakurri ostean ikusteko bideoa: Juan Carlos Monedero Garzoni buruz La Tuerka saioan

Posta irakurri ostean irakurtzeko liburua: Lehen aipaturiko “Jose K torturado”

Sudur gorria, belarri hotzak eta nola ez, ideiak izozturik. Hotza lagun dugun urtaro honetan gorputza bero mantendu behar da, eta aurtengoan  esfortzu handiagoa beharko dugu horretarako.

Hotza hasten den bezala, gure kaleak eskularru eta bufandaz betetzen dira, baita txamarra lodi eta botaz. Baina buruak biluzik uzten ditugu hotzaren aurrean, eta horrek konponbide erraza du, txapela.

Mila kolore, forma eta estilotako kapelak aurki ditzakegu merkatuan, beti dago txano apropos bat bakoitzarentzako. Gaurkoan honetaz arituko gara, zein txano dauden eta hauek nola jantzi ezagutzera.

Txanoen estilo eta formak normalean sexuaren araberakoak izaten dira, nagusiki emakumezkoetan forma borobilak eta gizonezkoetan karratuagoak emanaz. Koloreak baita ere emakume-gizon sailkapen honen araberakoak dira, nahiz eta gaur egun desberdintasun hau geroz eta gutxiago ematen den.

Buruko apaingarriak aspalditik daude geure gizartean eta honen arrazoia historian aurki dezakegu. Buruko apaingarriak Antzinako Greziar inperioan, Egipton eta baita Erromatar inperioan oso ohikoak ziren; hauek pertsonaren estatusa erakusteko erabiltzen ziren (erramuzko koroak, zapiak…). Erdi aroan ere, oso zabalduak zeuden buruko apaingarriak. Emakumezkoek luma, lazo eta oihalak erabiliz apaintzen zuten burua; gizonezkoek, berriz, hegal handi eta zabaldun txanoak erabiltzen zituzten, askotan hauek ere lumez apainduz.

Txanoak, gaur egun ezagutzen ditugun gisan, XIV. mendean azaldu ziren eta Europan zehar berehala zabaldu ziren, herrialde bakoitzean forma eta estilo ezberdinak garatzen joan zirelarik. Errenazimendu garaiko modak, txapeletan topatu zuen bere osagarri aberatsena. Oihala eta  belusa ziren material erabilienak eta farfaila, luma eta harri bitxiekin apaintzen ziren. Materialak eta formak, norberaren maila sozio-ekonomikoa azaltzen zuten.

Mendeetan zehar, modak aldatuz joan ziren. Ileordearen modak, txano zabalagoak egitera eraman zituen (ileordeak buruaren tamaina handitzen duelako). Denborarekin sexuaren araberako estiloak definitzen joan ziren. Gizonezkoentzako kapela klasikoa eta estilo oso dotorekoak bihurtu ziren, emakumezkoenak ordea, koloretsuak,bitxiak, nabarmenak eta kasu askotan luxuzkoak.

Denborak aurrera egin duen bezala, txapelgintza ere garatu da. Milaka dira gaur egun aurki ditzakegun materialak (bai sintetiko edo naturalak) eta forma anitzak (bonbiña, trikornioa, txistera, txapela frantsesa…).

Azken urteotan buruko apaingarriek beri hartu dute presentzia modan, gehien bat emakumeetan. Geroz eta txikiagoak dira, eta geroz eta landuagoak. Burukoak geroz eta gehiago ikusten dira kalean, eta hau Ascot zalditoki ingelesaren eragina da.

Gaurkoan burua apaintzearen historiari astindua eman diogu, baina mundu honen inguruan sakontzen jarraituko dugu. Bihartik aurrera, emakumezko eta gizonezkoentzako txano motak eta hauek nola jantzi ikusiko dugu.

Beroa buruan eta ibili munduan!

Kutremailea: Karlos Aizpurua

CERN munduko partikulen fisika laborategi handiena da, 600 milioi euro inguruko aurrekontuarekin. Hau da, estatu espainiarreko biztanle bakoitzaren 1,5 € inguru doaz laborategi hau finantzatzera zuzenduak. Hala ere, duela urte batzuk izan zen CERN guztien ahoeta imajinaziotan (ez dira gutxi izan bere inguruan idatzitako nobelak) egotera pasa zen kontua, LHC, munduko partikula azeleragailu handiena eraikitzen hasi zenean. Baina zein dira bertan aurkitu nahi diren misterioak? Zenbaitek esan bezala, zulo beltzen bat sortu eta Lurra xurgatuko al du gizakiaren jakin-nahiak?

LHC. Munduko partikula azeleregailu handiena, 27 Km-ko zirkunferentziarekin

Tok, tok. Neutrino! Nor da?

Argia da existitzen den gauzarik azkarrena, eta ezerk ezin du honen abiadura gainditu. Hala zioen Einsteinek hain famatua izango zen erlatibitatearen teorian, eta hilabete batzuk arte zientziaren dogma bezala iraun du, neutrinoak iritsi diren arte.

Nork esango zuen Albert Einstein oker zebilela? Edo gutxienez, ez guztiz zuzen

Ezer esan baino lehen zera azaldu beharra dago, Einsteinen teoria honetan denbora erlatibo bihurtzen dela, mendeetako jarraitutako pentsamenduarekin hautsiz; denbora, konstante izatetik, aldakor bihurtzen  da. Hasiera batean, guk logiko deritzogunaren kontra ere badoa, baina hau ez da mendetan zehar pilatutakoaurreiritzien ondorio besterik, berak geroago esango zuen bezala.

Argiaren abiadura limite bezala jarrita, geroz eta azkarrago joan, orduan eta polikiago joango da denbora (konkretuki, denboraren erreferentzia sistema aldatzen da). Hau da, espazioan argiaren abiadura baino pixka bat motelago bidaiatuko bagenu urte batez, eta Lurrera iritsiko bagina ondoren, guretzat urte bat izan dena Lurrean 20 urte izan direla ikusiko genuke, edo 40. Ondorio hauekin jarraituz, argiaren abiaduran bidaiatuz gero, denbora ez litzateke pasako eta hau gaindituz gero, denboran atzera joan ahalko ginateke teorikoki. Jakina, ez dago argiaren abiaduraren parekorik unibertsoan, edo ez zegoen behintzat.

15.000 neurketa egin ondoren CERNen egindako Opera esperimentuan, (http://estaticos.elperiodico.com/resources/pdf/8/8/1316815149188.pdf) neutrino deituriko partikula subatomiko batzuek, fisika modernoaren oinarri guztiak hautsi zituzten, argiaren abiadura gaindituz. 300.006 Km/s-ra joan ziren hain zuzen, mundu osoko zientzialarien buruhausterako. 160 zientzialarik hartu zuten parte eta neurketa errorea 10^-6 segundokoa zen. Oraindik ez da akatsik aurkitu, ezta irtenbiderik ere.

Einsteinen teoria milaka alditan betetzen dela ikusi da azaldu zenetik, eta gaur egun, mugiezin jarraituko duela dirudi. Erantzun alternatibo bat behar da neutrinoen jokaera azaltzeko.  Agian, badago abiadura limite bat, baina ez argiak inposatutakoa. Edota, neutrinoek lasterbideren bat hartzen dute. Edo nork daki? Bosgarren dimentsioa.

Jainkoaren partikularen atzetik

Badirudi zientzia bere oinarriei buelta ematen ari zaiola. Obserbazio eta indukzioan oinarritutako alor bezala hasi zena guztiz kontrako bihurtu da. Gaur egun, teorikoki azaltzen dira gauza asko, gero benetan hala dela egiaztatu ahal izateko. Ikusi eta ondorioak atera ordez, ondorioak atera eta ondoren ikusten da ikusi beharrekoa. Hau da hain zuzen, Higgs-en bosoiaren kasua.

Higgs-en bosoiaren aurreikuspena

Badirudi 2012aren bukaerarako esperimentuaren emaitzak jakingo direla, eta agian, Higgs-en bosoia existitzen ez dela ikusiko da. Aurkituz gero, zientziaren aurkikuntza garrantzitsuenetariko bat bihurtuko litzateke, Higgs-en teoria dotorea baieztatuz (dotoretasunak garrantzi handia baitu gaur egungo zientzian). 

Zientziaren geroa jokoan dago…

]]> http://irakutrezin.wordpress.com/2011/12/30/cernean-bueltaka/feed/ 0 irakutrezin http://irakutrezin.wordpress.com/2011/12/22/ken-zazpi-enaut-elorrietari-elkarrizketa-osoa/ http://irakutrezin.wordpress.com/2011/12/22/ken-zazpi-enaut-elorrietari-elkarrizketa-osoa/#comments Thu, 22 Dec 2011 10:48:50 +0000 Irakutrezin http://irakutrezin.wordpress.com/?p=847 ]]>

Orain dela hilabete batzuk agindu bezala (barkatu atzerapena!), hementxe doa Ken Zazpiri egindako elkarrizketa osoa:

Hitz  egiguzue Ken Zazpiren sorrerari buruz: taldea sortzearen ideia, nola elkartu zineten, zuen arteko harremana nolakoa den…

Gaur egun Ken Zazpin gaudenok Zabaleta Banden aritzen ginen. Zabaleta trikitilariarekin elkartu eta erromerietan jotzen genuen. Horrela erabaki genuen orain taldekide garenon artean talde bat osatzea. Bat egiteko grina txiki txikitatik izan nuen nahiz eta talde ezberdinetan jo. 2000. urtean elkartu ginen, Ken Zazpi izenarekin talde gisa. Hasiera hasieratik ados geunden zer nolako musika jo nahi genuen. Lehen kontzertua Lasarte-Oriako Jalgi Kafe Antzokian eman genuen urte hartan bertan, eta esan beharra dago eskenatokian jende gehiago ginela ikusten ari zirenak baino.

Gure artean tirabirak izaten ditugun arren, musikaren pasioak elkartzen gaitu, esan daiteke momentu honetan gehiago dela elkartze gaituena banantzen gaituena baino. Hasi ginenean baino batuago gaude, gehiago ezagutzen dugu elkar, taldekide bakoitzaren alderdi ilunak ere ezagutzen ditugu eta elkar jasateko gaitasuna daukagu. Esan daiteke, momentu honetan inoiz baino hobeto gaudela.

Zein zailtasunekin aurkitu zineten taldea osatzerakoan? Non entseatzen zenuten? Eta orain?

Pentsatzen dut gaur egun edozein taldek edukitzen dituen arazo berdinak eduki genituela. Hasieran gogo handia daukazu zeuk sortutako kantak jende aurrean jotzeko, baina ez da horren erraza. Garai batean, gaitza zen disko bat grabatzea. Lan handia egin beharra zegoen, eta diskoetxe batekin harremanetan jarri behar izan genuen. Pentsa, nik pasio eta lanerako grina berdina bera jarri nituen jo izan dudan aurreko taldeetan, baina ez genuen disko bat grabatzea lortu. Hala ere, aurreko taldeetan bizi izandako esperientzia baliogarria suertatu zait Ken Zazpin.  Beti entseatu izan dugu Gernikan, gure taldekide baten margo biltegi batean. Ondoan bizilagunik ez daukagunez, askatasun handia dugu musika lasai asko jotzeko, nahi dugunean joan gaitezke beraz.

Zein talde gehiagotan jo zenuen?

Lugarritz eta Zabaleta Band taldeetan. Hamabi bat urterekin hasi nintzen folka eta kantu tradizionalak jotzen eta erromerietan jartzen genuen giroa gehienbat.

Zertan oinarritzen zarete zuen katen letrak idazterakoan?

Arduratzen gaituzten gauzetan oinarritzen gara: maitasunaz dihardugu, maitemindu ere egiten garelako; maitasun gabeziaz, beti ere ez baitugu zorte ona izaten maitasunean;  faltan botatzen ditugun lagunez; euskal herrian bizi dugun egoeraz… Nik, adibidez, baditut preso dauden senide eta lagunak, eta asteburuetan haiek bisitatzera joaten gara. Malen (kantu baten izenburua) nire lagun horren alaba da. Bi taldekidek egiten ditugu letrak, behar bada horregatik oinarritzen dira gehiago guri gertatzen zaizkigun gauzak hitzetan. Gu arratsalde batean 18:00etan geratzen bagara, 21:00ak arte ez gara hasten entseatzen, gure gauzez hitz egiten hasten baikara, dauzkagun arazoez, bizipenak konpartitzen ditugu… Gustura egoten gara elkarrekin.Egiari zor, entseguetan denbora gehiago pasatzen dugu hitz egiten jotzen baino.

Zein da zuen kantarik gustukoena?

Ez dakit, ez dakit… Hori guraso bati zein seme-alaba duen gustukoen galdetzearen pareko da. azken finean gu kanta guztiak mimatzen saiatzen gara, nahiz eta kanta batzuk jendeari gehiago gustatzen zaizkion besteak baino. Beharbada gehien entzuten direnak baino gehiago aukeratuko nituzke besteak, agian pena gehiago ematen didatelako.

Nondik dator taldearen izena?

Zaila da esplikatzen. Ez dut guztiz erantzungo, baina zazpi zenbakiarekin dauka lotura. Zenbaki honek gustuko ditugun esanahiak dauzka: guretzat zenbaki sorgindu bat da, badauka sorginekin zerikusirik; zazpi lagunek hasi genuen proiektua; zazpi probintzia ditu Euskal Herriak; eta bestalde badauzka guretzat pertsonalak diren esanahi batzuk. Nolabait izenburu horrek laburbiltzen zituen gure baitan biltzen ziren esanahi guztiak, eta identifikatuta sentitzen gara zazpiarekin. 

Sorrerako unetik taldekide berberak izan al zarete?

Bai. Jon bateria eta Igor baxua Mundakakoak dira; Beñat, nire lehengusua, Busturiakoa da; Iñaki Zabaleta bilbotarra da, Jon Mikel Atxitxukoa eta ni berriz, gernikarra naiz. 

Musikaz bakarrik bizi al daiteke Euskal Herrian?

Kar kar kar (barrez) Beno, kontzertuak ematen ditugun garaietan, udan, girak egiten gabiltzanean, dirua irabazten dugu, baina hori taldekide guztien artean banatzen baduzu urte guztian zehar ez da asko irabazten duguna. Diskoak lantzen ari garen bitartean, ez ditugu kontzertuak ematen eta, beraz, ez dugu dirurik irabazten. Gainera, diskoak salduta irabazten dugun diruarekin hurrengo diskoa egiteko gastuak ordaintzen ditugu. Azken diskoa grabatzeko Los Angelesera joan ginen eta bertako produktore batekin lan egin genuen, horrek diru gastua suposatzen du. Beraz, ez dugu diru askorik irabazten. Irabazten dugun diruak ez digu ematen musikaz bizitzeko lain. Horretaz gain, gure helburua teknologia hobetzen joatea eta kontzertuak geroz eta ikusgarriagoak egitea da. Ondorioz, kontzertuetan irabazitako dirua horretan inbertitzen dugu.

Zein izan da kontzerturik hunkigarriena?

Asko egon dira. Adibidez, orain burura etorri zaidan lehena aipatzekotan, urte honen hasieran Kursaalean eman duguna, oroitzapen onak ditugu kontzertu hartaz.

Zenbat disko dituzue? Noiz izan zen lehengoa?

Lehen diskoa 2001. urtean kaleratu genuen Atzo Da Bihar izenarekin. Bigarrena 2002an atera genuen, Bidean izan zen bigarren disko hura. 2005ean Gelditu Denbora atera genuen, 2007an Argiak, 2008an zuzenekoa eta azkena 2010ean kaleratu genuen, Ortzemugak Begietan. 

Musikak langudu al dizue ligatzerako orduan?

Kar kar kar (barrez) Ez dakit…Ez dakit…

Nola ikusten duzue musikaren maila Euskal Herrian?

Maila ona dago. Nik uste dut Euskal Herrian musika ona egiten dela eta batez ere askotarikoa egiten dela. Gaur egun, edozein estilotako musika entzun daiteke euskaraz eta maila onekoa gainera. Nahiz eta herri txikia izan geurea, badaukagu musika egiteko grina, badaukagu kemena musikan aritzeko eta alde horretatik oso herri osasuntsua garela deritzot.

Euskara traba izan al da inoiz musika egiterakoan? Beste hizkuntza batean kantatzea pentsatu al duzue inoiz?

Nik ez dut gogoratzen euskaraz egitea erabaki genuenik. Gu euskaraz bizi gara, euskaraz mintzatzen gara eta musika horrela egiten dugu, euskaraz. Hizkuntzak mugarik ez duela uste dut. Mugak bestelakoak izaten dira, merkatuak jarritakoak kasu, baina musika zein hizkuntzari ezin zaie inolako mugarik jarri.

Eta honako loturan duzue aurrerapen gisara blogeak kaleratu genuen sarrera, non Eñautek galdera labur batzuei erantzuten dien: Eñaut Elorrietari elkarrizketa

Diego de Velázquez izenak ez du gaur egun inor epel uzten. Akaso, Meninak etorriko zaizkio baten bati burura, institutoko artearen historia klase haien azken erreminiszentzia gisara edo. Lasai, baina. Ez naiz eta margolari sevillarraren lanaren inguruan jardungo; Diego de Velázquez esanda, negozioa, dirua, aberastea burura datorkienez baizik.

Azken egunotan, hainbat egunkaritako kultura gehigarrietan argitaratutako artikuluetan, XXI. mende honetan gero eta ohikoagoa den praktika baten berri eman zaigu: Londoneko Bonhams enkante-etxeak, 3,5 milioi euroren trukean saldu dio topatu berria izan den margolari sevillarraren erretratu bat Milwaukee-ko (AEB) Alfred Bader Fine Arts galeriari. Ezer berriegirik ez beraz.

Kuriosoa ordea, bestelako datu hau izan da: lan berberak, “Zaldun baten erretratua”-k, hain zuzen, orain urtebete 350€ inguruko prezioa izatea.

Diego Rodríguez da Silva Velázquez (1599-1660), “Zaldun baten erretratua”. Italiako bigarren garaiko lana.

Nola da posible? Margolanak ez du aldaketarik, errestauraziorik,… jasan; pintzelkada eta koloreak berberak dira.

2010. urtean ospatutako beste enkante batetan ordea, lan honetako elementu txiki batek, gizonezkoak lepoan daraman golillak hain zuzen, hainbat adituren atentzioa deitu zuen. Aztertzen hasita, lana XIX. mendekoa ez zela ohartu ziren, XVII. mendekoa baizik. Eta, baita margolaria Matthew Shepperson beharrean (EFE prentsa agentziak berak kalifikatu duen gisara “pintor británico mediocre”) Diego de Velázquez zela.

Hona hemen bada arrazoia. Begiak zabaldu zaizkigu guztioi. Hona hemen bat-batean, mundu osoko galerista ezberdinek Diego de Velázuez entzunda, lan berberagatik izugarrizko dirutzak ordaintzeko prestutasuna agertu izana.

Arte merkatuaren jokuak dira hauek. Gainera, lana erosi duen galeriak, berau garbitu, eta berriro enkantean jartzeko asmoa duela argitu du, suposa dezakegunez, egindako inbertsioa marjen handiz berreskuratzeko asmotan.

Gaurkotasun handiko kontuak dira hauek. Tamalez, kultura 2011. urte honetan, duen balio ekonomikoaren arabera neurtzen da. Inork ez du zalantzan jarriko Velázquez lehen mailako maisua izan zela, baina izen batek aurrez “mediocre” gisara deskribatua izan zen lan baten funtsa baldintzatzea gehiegizkoa da. Eta baita arriskutsua ere. Horrelako joku merkantilisten eraginez, teorian irekia eta plurala beharko lukeen kultura honi urre koloreko aura bat jartzen baitzaio, kultura izan daitezkeen (museo batetan ikusgarri egonda, edo egunkarietan berri bihurtuta) eta ezin izan daitekezkeen lanak hautatzea dirudun gutxi batzuen esku uzten baita.

Ikerlari baten begi finak hautemandako xehetasun bati esker Velázquez-en lan berri bat ezagun dugu. Artearen historiak zerbaitetarako balio duenaren froga. Baina tamalez, ordaindu beharreko prezioa altuegia da. Kontuz ibili beharko gara beraz, gure ondarearekin jolasean ari baikara.

Gaurkoan Irakutrezineko 85. zenbakiak kaleratuko dizuegun artikulo bat aurreratzen dizuegu Gipuzkoako bertsolari txapelketaren inguruan, bere gaurkotasuna dela eta. Egin klik irudien gainean handiago ikusi nahi ezkero.

Gipuzkoako bertsolari txapelketa oso esanguratsua da Euskal kulturaren barruan eta euskaldun asko biltzen ditu plazetan eta frontoietan. Gaur egun lau urtetik behin egiten da eta Gipuzkoako Bertsozale Elkarteak antolatzen du. Lehen aldiz 1959an egin zen, baina 1967tik 1991ra arte ez zen txapelketa gehiagorik izan. Bertsolaritzak indar gehien duen lurraldea Gipuzkoa izaki, txapelketa honetan bertsolari handiek hartu izan dute parte. Irabazleen artean Lazkao Txiki, Anjel Mari Peñagarikano edota Aitor Mendiluze ditugu.

Hona hemen Gipuzkoako bertsolaritza txapelketako gertaera nagusietariko batzuk:

>1959: Zazpi handiak eta zazpikoak

Lehen edizio hau azaroaren 8ko arratsaldean jokatu zen Eibarko udaletxe aurreko plazan, aire librean. Hotz egiten zuen, baina 5.000 entzule inguru egon ziren tente asko txapelketari adi. Mogel idazlearen omenez antolatu zen astea izan zen txapelketa jokatzeko aitzakia. Gipuzkoako bertsolaririk ospetsuenak bakarrik deitu zituzten (Iñaki Eizmendi Basarri izan ezik): Manuel Olaizola Uztapide, Joxe Joakin Mitxelena, Manuel Lasarte, Akilino Izagirre Zepai, eta Joxe Lizaso. Azken aldian egindako merituengatik, bi gazte gehitu zizkioten taldeari: Joxe Agirre eta Txomin Garmendia. Uztapide atera zen txapeldun eta Joxe Joakin Mitxelena txapeldun orde.

Txomin Garmendiak kontatzen duenez, gai jartzaile eta bertsolarien artean eztabaida izan zen lehen aldiz eskatu baitzieten bertsolariei bederatzi puntuko bertsoa botatzeko, eta hauek uko egin zioten, Mitxelena izan ezik.

>1962: Lazkaoko Txikia Oiartzungo Handiarekin zirika

Abenduaren 12an Hernaniko Aitor zineman jokatu zen finala. Zinema bete-bete, entzuleek txalo eta orro egiten zuten Mitxelenarekin, eta barre eta oihu Lazkao Txikirekin. Lehen aldiz izen ematea librea izan zen eta 40 bertsolari inguruk hartu zuten parte. Saioa zortzi bertsolarik hasi bazuten ere, Txomin Garmendia, Imanol Lazkano, Lazkao Txiki eta Mitxelenak egin zuten aurrera. Buruz-burukora nor pasatu, ederki igarri zuen Lazkanok. Lau oinak emanda bertso hau osatu baitzuen:

“Hemen juratuak du
erabaki aukera
ta aurki eman diot
gauzari tankera.
Garmendia guretzat
zetorrek galera
bi gazteak atzean
bi zaharrak aurrera.”

Azken epaiak ere ez zuen zalantza handirik izan, Txomin Garmendiak kontatzen duenez: “Epaimahaikoak gela aparte batean biltzen ziren erabakia hartzera. Sartu orduko atera ziren, egun hartan ez zen dudarik Mitxelenarekin. Mitxelenak oso ondo egin zuen bertsotan”.

>1991: Boom-a

Abenduaren 22an Donostiako Belodromoan ospatu zen. Telebistak emandako bultzadari esker, eta bertsolari belaunaldi berriak zaletutako ikusleak medio, boom-aren txapelketa izan zen 91koa. Bera da Euskal Herrian publiko gehien bildu duen txapelketa: 11.000 lagun, alajaina.

Bezperan, 101 urterekin, Joxe Migel Barandiaran hil zela eta, haren oroimenez minutu bateko isiltasuna gordez hasi zen saioa. Izen ematea librea izan zen eta 54 bertsolarik hartu zuten parte.

Inoiz baino egunkari orri gehiago bete ziren txapelketaren kontuarekin. Bakoitzaren beldurrak, entrenamenduak eta gainerakoak bistan geratu ziren. Finalaren aurretik, Lizaso, Egaña eta Euzkitze ziren faborito bakarrak. Ordea, Anjel Mari Peñagarikanok irabazi zuen txapela eta entzuleen bihotza. Urte luzez txapeldun izandako Txomin Garmendiak jantzi zion txapela.

>2011.ko GIPUZKOAKO BERTSOLARI TXAPELKETA

Aurten berriz ere Gipuzkoako Bertsolari Txapelketaren txanda dugu. Dagoeneko finalaurrekoak jokatu dira.

Lehenengoa Arrasateko Uharkape pilotalekuan izan zen. Egoitz Aizpuru aritu zen gai-jartzaile lanetan eta honako bertsolari hauek parte hartu zuten: Beñat Gaztelumendi, Agin Rezola, Alaia Martin, Felix Zubia, Iban Urdangarin eta Iker Zubeldia.

Bigarrena, berriz, Tolosako Usabal kiroldegian jokatu zen, bertan Jon Zalduaren esanetara honako bertsolari hauek aritu zirelarik:

Jexux Mari Irazu, Aitor Sarriegi, Unai Agirre, Beñat Lizaso, Nerea Elustondo eta Iñigo Izagirre.

Finalaurrekoak abenduaren 4an bukatu ziren, igandez, Hernaniko Galarreta Kiroldegian jokatu zen saioarekin. Honako bertsolari hauek parte hartu zuten bertan: Jon Martin, Jokin Uranga, Iñigo Mantzizidor “Mantxi”, Amaia Agirre, Iñaki Apalategi eta Ainhoa Agirreazaldegi.

Jexux Mari Irazu, Beñat Gaztelumendi, Iñaki Apalategi, Aitor Sarriegi, Unai Agirre, Agin Rezola, Alaia Martin eta Jon Martin dira aurtengo finalistak.

Finala abenduaren 18an jokatuko da Donostiako Illunben. Sarrerak salgai daude bertsosarrerak.eu web orrian. Beraz, zorte on finalistei eta hoberenak irabaz dezala!

Kutremailea: Jokin Ayerregaray

Gaurkoan gure bitxitxokoan zapaten inguruan arituko naiz berriro ere, emakumezkoen zapatez bereziki. Zapata mota pila daude merkatuan, emakumeen kasuan are eta gehiago. Garai honetan emakumezkoek gehien erosten dituzten zapatak botak eta Takoidun zapatak dira. Botak hotzari aurre egiteko zapata aproposenetakoak dira, oina guztiz babesten dutelako. Takoiak emakumezkoaren gorputza gehien estilizatzen duten zapatak dira, alturan zentimetro batzuk gehitzeaz aparte, hankei itxura luze eta finagoa ematen diete eta ipurdiaren forma borobildu.

Bi mota ezberdin hauek nahasten dituzten zapatak modan jarri dira aurtengoan. Urtero, abenduan, bukatzen ari den urteari errepasoa eginez sari eta titulu asko entregatzen dira, eta gaur horietako baten inguruan hitz egingo dugu. Emakumezkoen zapata salduenak izango ditut hizpide.

Jeffrey Campbell diseinatzailearentzako izan da titulu hau. Orain dela 10 urte sortu zen Los Angelesen emakumezkoen zapaten inperio hau, Jeffry Campbell diseinatzailearen agindupean. Zapata pentsaezinak egiten dituzte, eta gehienak takoi izugarriekin.

Takoidun zapaten etxe honek, takoi izugarria, plataforma eta botak perfekziora konbinatzen dituen zapatak sortu zituzten duela urtebete. Lita zapatak dira eta kolore, tela mota eta estanpatu askotan aurki ditzakegu. 14cm-ko takoia dute eta 6,5 cm-ko plataforma. Egurrezko zola dute eta kalitate handiko oihalekin eginda daude (larrua, belusa, ilea, zetazko farfailak, tapizak…). Zapatak ez dira merkeak, 100€-tik gorako prezioak dituzte eta modelo garestienak 300€tik gora ordain daitezke; baina nahita ere, zaila da zapata hauek apurtzea.

Izarren artean berehala zabaldu ziren. Rihanna, Sara Carbonero, Shakira, Miley Cyrus, Katy Perry eta askoz gehiago dira zapata hauekin ikusi izan ditugunak. Baina seguruenik Lady Gagaren kasua izango da errezen gogoratuko duzuena. Askotan erabiltzen ditu Campbell-en zapatak, batez ere bideoklip eta kontzertuetarako. Bi adibide oso esanguratxu daude, Telephone kantako bideoklipean Estatu Batuetako banderarekin eginiko modeloa jantzi zuen, “Lita Stripes and Stars” modeloa. Judas kantarako eta baita Edge of Glory kantarako “Lita Spike Black” zapatak erabili zituen, metalezko pintxoekin.

Zapata garestiak dira, baina kalitate eta diseinu onekoak. Ez dago zertan beti burutik oinetara jantzi beharrik, oinetakoetatik hasita ere jantzi daiteke bat.

Abendua eta bere hotzak iritsi zaizkigu. Elurraren eta Gabonen zain gauden egun hauetan dendetako erakusleihoak dotoretu egiten zaizkigu. Esan bezala, Gabonak gainean daude eta aspaldi hasi zitzaizkigun kotiloietako sarrerekin bonbardatzen. Soineko motz, luze edota eskotedunak, lentejuelak, lumak, takoiak, ileko apaingarriak… neskentzako mila gauza dauzkagu hauek inoiz baino eder eta dotoreago senti daitezen, baina mutilak zer?

Mutilak ere gustuko dugu geure burua dotore ikustea, nahiz eta bakoitza bere estiloaren arabera jantzi. Merkatuak eskaintzen digun aukera murritzagoa da: galtza, alkandora, gorbata eta jakak.

Trajearen estetika oso protokolarioa da, serioa eta oso tradizionala, eta horrek normalean trajea eramateko orduan mugatu egiten gaitu. Gaurko posta horren inguruan doa, nola eraman trajea geure eremura, trajearen estetika pertsonalizatu.

Urte zaharrerako look bat aukeratzeko orduan gure irizpideak markatu behar ditugu. Irizpide nagusitzat erosotasuna izango da. Parranda eguna da, luze joko duen gau bat, beraz, garrantzizkoena gu gustura egotea da. Bigarren irizpidetzat estiloa markatuko dugu: formala,  informala edo look alternatibo bat! Estiloa erabakita arropa konbinatzea besterik ez da falta. Hemen dauzkazue trajea oinarritzat erabiliaz egin daitezken zenbait look:

1. LOOK FORMALA:

Look honen oinarria praka eta amerikanaz osatutako trajea dugu. Traje klasikoa da, molde zuzena du, eta janzterakoan gure gorputzaren formari karratu forma ematen dio.

Alkandoraren kasuan, esmokin alkandora da. Alkandora hauek oso karakteristika zehatzak dituzte: eskumuturrak estuak dira eta mahuka-bikiak jartzeko prest egoten dira; lepo estua izaten dute, triangelu formako hegal txikietan bukatzen dena; bularraldea tolestura, parpaila etab.ekin landua izaten dute, pajaritarekin eramateko pentsatuak daudenez, bularraldea bistan dagoelako.

Zapaten kasuan, trajearekin beti jarri ohi diren zapata beltzak erabil ditzakegu, lokarridunak, zapata ingelesak, saloi estilokoak edota mokasinak.

Gure look formala modernizatzea ez da batere zaila. Hasteko, trajearen kolore klasikotik urrunduko gara, beltzari agur esaten. Argazkian traje urdin bat aukeratu dut, marrazo tonukoa. Alkandora, berriz, pajaritarik gabe jarri daiteke, lepoko solapa goraka utzita. Modu honetara look formal bat izan dezakegu, baina estilo zaharkiturik gabe.

2. LOOK INFORMALA:

Look informal bat sortzea oso erraza da. Egin behar dugun bakarra, geure eguneroko estiloa jarraitu behar dugu, baina kasu honetan dotorezia puntu bat emanaz.

Argazkiko look-a oso sinplea da. Kasu honetan kolore beltzeko trajea erabili dut, baina molde gaurkotu batekin. Galtzak “Skinny” moldekoak dira, estuak eta gorputzaren forma asko markatzen dutenak.  Alkandora klasiko txuri bat da. Amerikanaren kasuan, gorputzera taxutua da, eta molde asimetrikoarekin, eta lepo bikoitzekoa.

Alkandora txuria eta sinplea denez, oso xoxoa da. Horregatik fajin beltza (esmokina janztean oso ohikoa) eta tiranteak gehitu dizkiot.

Look-ari itxura informalagoa emateko, bota militarrak zapata klasikoen ordez jarri ditut, eta pastazko betaurrekoak.

3. LOOK ALTERNATIBOA:

Look alternatibo bat sortzean irudimen asko behar dugu. Molde guztiekin puskatzea da helburua, beraz geroz eta ideia eroagoak, geroz eta look lortuagoa.

Galtza motzak erabiltzea ez da oso ohikoa trajearen kasuan, baina existitzen dira traje galtza motzak, beraz, zergatik ez erabili? Alkandoraz ahaztu egingo gara eta niki txuri bat erabiliko dugu, kasu honetan lepo zabalekoa. Txalekoa erabili dut, normalean trajearekin protokoloagatik jazten dena. Amerikana “Sport” estilokoa da, eskumuturretan eta lepoan ohial ezberdina erabiliz eginda dagoena.

Look-a oraindik eta ezberdinagoa egiteko, bota militarrak eta lastozko txapela beltz txiki bat gehitu diot.

__________________________________

Ikusten duzuen bezala, trajea modu askotara eraman daiteke, behar dugun bakarra, gogoa eta irudimena da!

Moda guztiontzat da, eta bakoitzak bere estiloa aurkitu behar du bertan!