Egilearen Fitxategia

2012/07/17

Bankienstein: Banku zonbia

by Carlos Aizpurua

Hasieran, 5.000 milioi. Ondoren, 9.000 milioi. Gutxira, 19.000 milioi. Eta azkenik, 25.000 milioi eurotara iritsi dira Bankiaren beharrak. Espainiako hirugarren bankua denak, arrisku sariak bere gaitz kronikoa kutsatu balio bezala, bere beharrak denbora gutxian biderkatu zituen. Galtzetako poltsikoetan zuloak izaten direnean,  konturatzerako, bertan zegoen diru guztia galdu dela ikusi eta tonto aurpegia izaten dugu. Bankiaren kasua ez da oso desberdina. Gobernuak ez zion behar adinako arreta jarri hasiera batean, eta jakina, diruak poltsikotik erortzen jarraitu zuen egunak pasa ahala. “Bankiari dagokionez, gauzak ezin okerrago egin dira” hauek izan ziren Mario Draghiren, Europako Banku Zentraleko presidentiearen, hitzak.

Baina zer pasa da Bankiarekin?

read more »

Advertisements
Laburpen hitzak: , , , , , ,
2012/07/05

Higgsen bosoiak ezer gutxi dauka “jainkozko”

by Carlos Aizpurua

Atzo 21. mendeko lehen aurkikuntza zientifikoa lortu zen CERNean. Higgsen bosoia, 40 urtez  zientzialarien buruhaustea izandakoa, badirudi (%99,9999991ko probabilitatearekin) aurkitu dutela. Izan ere, duela 48 urte Peter Higgs fisikariak imajinatutako partikula, milaka ordu, beste hainbat zientzialari eta kontaezinak diren diru inbertsioen ondoren, existitzen dela esan dezakegu. Peter Higgs berak negar egin zuen berria entzundakoan.

Hala ere, Higgsen bosoia beste izen batez ere ezagutzen da: “jainkoaren partikula”. Zientzialari guztiei belarrietan min egiten dien terminoa da hau, heresia bat. Zergatik?

Modelo Estandarra deritzona planteatu zenean, bertan agertzen ziren elementu guztiak azaltzen joan ziren pixkanaka. Bazegoen bat, hala ere, bereziki iheskorra zena: Higgsen bosoia. Hori zela eta, Leon Lederman zientzialariak liburu bat idatzi zuen elementu honen berezitasunak azaltzeko. Liburuaren izena:

read more »

Laburpen hitzak: , , , , , , ,
2012/06/05

Egun euritsuetan memoria hobea daukagu

by Carlos Aizpurua

Eguraldiak eraginen bat izan al dezake denda batean zehar ibiltzean ikusitako objektuak gogoratzen? Hau izan zen ikertzaile australiar batzuei bururatu zitzaien galdera. Izan ere, eguneroko eszenak gogoratzea zaila egiten zaigu, hain da dena beti bezalakoa, gure memoria pilotu automatiko moduan jartzen dugula. Hala ere, eguraldiak eta momentuko aldarteak izan dezaketen eragina gaur arte ikertu gabea zegoen.

Egunerokotasuna gogoratzea faktore askoz eraginda dagoen prozesua da. Arretaz gain, “desinformazio efektua” deritzon fenomenoa agertzen da, hau da, zerbait ikusi ondoren, datozen gertaerek gure memoria nahastea

read more »

Laburpen hitzak: , , , ,
2012/05/29

Nor da Banksy?

by Carlos Aizpurua

Jende gutxi aurki daiteke artista britainiarra baino polemikoagoa dena. Eta bai, artista esan dut, graffiti eta street art deritzona ez baitaude museoetako artelanetatik oso urrun. Ironia eta misterioz jositako artistaren bizitzan sakonduko dugu pixka bat.

Badago, agian, oraindik Banksy ezagutzen ez duen norbait. Labur esateko, Banksy artista urbano berezi bat da: ez da bere benetako nortasuna ezagutzen eta bere obrak mundu osoan egin dira famatu.

read more »

2012/04/14

Coca-Cola Light, hiltzaile isila

by Carlos Aizpurua

Kutremailea: Karlos Aizpurua

1982an sortu zen Coca-Colaren freskagarri berri hau, Diet Coke izenarekin. Hala ere, laster aldatu behar izan zioten izena zenbait lekutako lege arazoak zirela eta. Izan ere, zerikusi gutxi dauka Coca-Colaren “light” bertsio honek dietarekin.

Gaur egun munduko hirugarren freskagarri salduenaren botilak zera dio:

Osagaiak: Ur karbonatatua, karamelu koloreduna, azido fosforikoa, potasio benzoatoa (freskotasuna mantentzen du), cafeina, azido zitrikoa, aroma naturalak

read more »

2011/12/30

CERNean bueltaka

by Carlos Aizpurua

Kutremailea: Karlos Aizpurua

Azkenaldian CERN, bere bosoi eta neutrinoekin, denon ahotan dabil. Nahiko arraroa den kontua, ezer gutxi baitago bizitza arrunt eta ohiko logikatik urrunago. Badirudi zientzia aldatzera doala, jira-biraka gainera.

CERN munduko partikulen fisika laborategi handiena da, 600 milioi euro inguruko aurrekontuarekin. Hau da, estatu espainiarreko biztanle bakoitzaren 1,5 € inguru doaz laborategi hau finantzatzera zuzenduak. Hala ere, duela urte batzuk izan zen CERN guztien ahoeta imajinaziotan (ez dira gutxi izan bere inguruan idatzitako nobelak) egotera pasa zen kontua, LHC, munduko partikula azeleragailu handiena eraikitzen hasi zenean. Baina zein dira bertan aurkitu nahi diren misterioak? Zenbaitek esan bezala, zulo beltzen bat sortu eta Lurra xurgatuko al du gizakiaren jakin-nahiak?

read more »

2011/11/10

Nor dago gure erabakien atzean?

by Carlos Aizpurua

 Kutremailea: Karlos Aizpurua

Gure bizitza eta erabakien jabe garela uste dugu. Ohetik altxatzen garenetik kontzienteki aukeratzen dugu, bai lanean, bai ikasketetan eta baita gure erlazio sozialetan, edo hala dirudi behintzat. Oker gabiltza, ordea. Gure erabaki kontziente askoren atzean, gure kontrolpean ez dauden faktore askok hartzen dute parte. Gure erabakiak guztiz desberdinak izan daitezke egoeraren arabera, gure interes edota logikaren aurka askotan. Eta hori dena, gu ohartu gabe.

read more »

2011/11/08

Abizenen esperimentua

by Carlos Aizpurua

zerrenda

Kutremailea: Karlos Aizpurua

Zubizarreta, Gonzalez, Alkorta, Aldekoaotalora… Era askotako abizenak aurki ditzakegu gure artean. Hau ikusita, zera pentsatu zuen Richard Wiseman ikerlariak: pertsona baten abizenak eraginen bat izan al dezake honen bizitzan? Helburu horrekin Telegraph aldizkariko 15.000 irakurleren kolaborazioa izan zuen.

Emaitzak espero baino interesgarriagoak izan ziren. Lehenik eta behin, euren abizenak alfabetoko lehenengo letrez hasten ziren pertsonak bukaerako letrekin hasten zirenekin alderatu nahi izan zituen. Hau da, ¿Altuna abizena duten pertsonek Zuaznabar direnak baino bizitza arrakastatsuagoa izateko aukera gehiago ote dituzte?

read more »

2011/07/20

“Espazioan zehar zabaldu beharra daukagu biziraun ahal izateko”

by Carlos Aizpurua

Kutremailea: Karlos Aizpurua

Honela zioen Stephen Hawking-ek duela pare bat urte emandako hitzaldi batean. Zientzialari ingelesaren iritziz, gizadiak aurrera egiteko aukera bakarra Lurrean “noraezean ibiltzeari” utzi eta espazioan zabaltzea da. Espazioan dago etorkizuna, edo hala dio Hawking-ek behintzat. Ez al da egia izango Lurra txikiegi geratu zaigula gizakioi?

Fisikari ingelesa eztabaida ugariren iturri izan da azken urteotan, ez dira gutxi izan bere teorien alde eta kontra aritu direnak. Baina, zein da Stephen Hawking benetan?

read more »

Laburpen hitzak: , , , , , , ,