Buru Bero

Kutremailea:  Jokin Ayerregaray

Gaurkoan emakumezkoentzako txanoekin nator.
Asko dira estiloak, baina gaurkoan merkatuan gehien topatzen direnaz arituko naiz.

 
Txapela Frantsesa
Euskal txapelaren antzekoa da, baina zabalagoa izaten da eta oihal finagoaz eginda dago. Asimetrikoki janzteko diseinaturik dago, edozein txapela bezala jantzi eta alde batetik tiratuz, hegalaren alde bat goratu eta prest gaude kalera joateko. Izenak dion bezala, Frantzian du jatorria eta bertako artista mugimenduekin lotura handia izan du. Garai batean oso txapela dotorea kontsideratzen zen, baina egun, geure egunerokotasunean asko ikusi daiteke edozein janzkera “Casual” batean. Txapela honek aurpegia, belarriak eta ilearen parte gehiena bistan uzten ditu.

Hego motzeko pamela
Pamelak maila sozio-ekonomiko altuko emakumeekin lotu izan ditugu beti, baina ez da horrela. Kasketeak burua ia osotasunean barnean hartu eta aurpegia hegalekin inguratzen duen kapela dugu pamela. Kasketeak forma geometriko ezberdinak izan ditzake eta hegalek forma eta tamaina ugari. Egia da estilo oso dotoreko txapela dugula pamela, eta janzterakoan arrisku txiki bat ere badu, estiloarekin oso ondo asmatu behar da, pamela janzteak bi ondorio izan ditzakeelako: estilo oso dotorea ala “Choni” baten itxura hartzea. Kasu honetan pamelak buruaren forma bera du, eta hegal motzak ditu, aurpegia bistan utziz. Eramateko erraza den pamela bat da, geure look-a bere kolorearekin bixituko duena.

Bonbin beltza
Charlie Chaplin-ek egin zuen famatu txapela mota hau, baina Kabaretaren influentziaz, asko zabaldu zen emakumeetan. Txano honek buruaren erdia estaltzen du, aurpegia eta garondoa bistan utziz. Gehienetan kasketea eta hegala batzen diren lekuan, zinta bat izaten du apaingarri modura. Argazkian ikus dezakegun bonbina, ez da bonbin klasikoa. Bonbinak feltroz eginak izaten dira, eta kasu honetan ilez egina dago, jantzi guztiak bezala, berorako edo hotzerako modelo ezberdinak erabiltzen direlako. 2011tik hona, berriro hasi da zabaltzen Madonna, Lady Gaga edota Nicki Minaj-en eskutik. H&M markaren azken bildumetan topa dezakegu.

Lumadun Burukoa
Aurrekoan esan bezala, Ascot zalditokiaren influentzia dela medio, burukoak berriro modan daude. Burua apaintzea, eta guk look ezberdin bat lortzea dute helburu bakarra, ez dute ez hotzik ez eguzkirik kentzen normalean. Feltro, felpa, luma, harribitxi,farfaila, sare eta beste zenbait materialekin egiten dira.  Argazkiaren kasuan, tanta forma duen felpazko oinarri berde bat da, faisaiaren luma berdeak eta eperraren luma marroiekin atondua duela goialdea. Aurrealdean zulo zabaleko sarea du, marroi kolorekoa, honek aurpegia estaltzen du, baina zuloen tamainak ez du arazorik sortzen ikusterako orduan. Kate handien dendetan aurki ditzakegu burukoak, baina baita ere baditugu inguruan horretan adituak diren dendak. Bestela, argazkiko kasuan bezala, lookaren arabera geuk bertan sortu dezakegu burukoa.

Garzonen alde hitz batzuk

Nere lehen aportazioa den honetan, BDSMaren inguruan hitz egitea zen nire asmoa, askea nahi den herri batek ezin baitu sexualidade hertsi ta moralkeriaz josia izan. Baina bueno, BDSMa, polimaitasuna, heterosexismoaren aurkakotasuna edo jeloskortasuna, monogamia, inseguridadeak eta zoriontasun eza tratatuko ditut beste batean, izan ere, moralkeria salatzea pentsatzen nenbilela, garzonena gertatu da, ta twitterren batek ondo laburtu zuen moduan, gauza bat gauza bat da, ta beste bat beste bat. Ea azaltzea lortzen dudan:

Kondenatua izan eta berehala, Uxue Etxebeste handiak gomendatuta, interneten eginen edizioak zer zion begiratzera sartu nintzen. arraroa irudituko zaizue, baina ez nuen lortu egin egunkariaren webean sartzerik. Euskaldunon Egunkariaren weba ere etzuen aurkitzen googleren bilatzaile ahalguztidunak. Ardi beltzaren weba ere desagertua zegoen. Batenbatek pentsatuko zuen norbaitek interneta puskatuko zuela, baina ez. Garzon izan zen hoiek guztiak itxi zituena, bere injustiziarekiko aurkakotasun eta eskuzabaltasun mugagabearen erakusle. Santu gutxi beraz hemen. Hala eta guztiz ere, Garzonen alde idatzi nahi dut gaurkoan.

Izan ere, hauts asko harrotzeaz gain, poz asko piztu du horrelako pertsona iluna kondenatzeak, baina egitan al da poztekoa? Entzuketa ilegalak egin dituela diote, ta seguraski egingo zituen, beste hainbat kasutan egin bezala, izan ere batzutan dudak izaten ditut ea tipo honek badakien zerbait legalki eta fokoen beroa sentitzeko intentziorik gabe egiten.

Izan ere, ez gaitezen engaina, epaitua dena ez da entzuketa ilegalak egitea, ilegalidadeak epaitzea bazen, legea urratzen hasi zenean epaitu, eta hainbat eta hainbat pertsonaren samina ekidingo litzateke, baina akoso honen motibazioa politikoa da, guztiz, eta nolabait, alekzionadorea. Esan nahi dudana da epaitua dena ez dela legez kanpoko gauzak egitea, salatu duten berdinek askotan txalotu baitituzte gauza hoiek, beren alde egin direnean, Epaitua dena botere posiziotan daudenen aurka, eta bereziki boterean daudenek beste garai batzuetan egindako basakeriak ikertzea da. Izan ere, Escandar Algeetek maisuki adierazten duen moduan, askatasun falta askatasuna falta duenak somatzen du, eta memoria falta soilik memoria urratua zaionak sentitzen du. Honen erakusle argia, eta aldi berean higuingarria, Gürtel kasuan lehen, eta momentuz kondenatu bakarra, Garzon izatea da.

Asko dihardugu justiziaz, hitz gastatuenetakoa bihurtzerarte, baina justizia esaten dugunean, egitan ari al gara justiziaz? Askotan justizia diogunean ez al gara “gureak ez ikutu, ta besteei ahal den krudelkeria ankerrenak egin” esaten ari? Hugo Martínez Abarca beti handiak dio giza eskubideak kretinoentzako direla, benetan justizia nahia ez dela erakusten gure lagunen alde egitean, munduko kretinorik handienari, Garzon ondo sartzen da perfil horretan, epaiketa justua segurtatu, eta kondenatua bada, arrazoiari loturiko kondena ezartzen, eta ez momentuko inpaktu emozional (munstrifikaziora jotzea baita moda azken aldian) edota herraren ondorio den jarrera izaten.

Hontaz Javier Ortizek idatzi zuen “Jose K torturado” antzezlana laster izango dugu donostian (hemen eta hemen hitz egiten dute obraz) eta hori baliatuaz, erdi ortodoxiaz barre egiteko ta erdi idealismoaren apologia egitearren, testu eder, ta lema are ederragoa utzi zigun, ta oso modu dotorea iruditzen zait, modu irekian moralkeriaz hitz egiten duen testu bat moralizatzaile batzuetaz barre egiten duen esaldi batekin amaitzea: Jamaica o muerte. Venceremos.

Sakontzeko:

Posta irakurtzeko musika: Lehenik Garzón, ta hau haserretu ostean Grande-Marlaska deitu zen talde madrildarraren “Otra fuerza” abestia

Posta irakurri ostean ikusteko bideoa: Juan Carlos Monedero Garzoni buruz La Tuerka saioan

Posta irakurri ostean irakurtzeko liburua: Lehen aipaturiko “Jose K torturado”

TXAPELA BURUAN ETA HOTZIK EZ INGURUAN

Kutremailea:  Jokin Ayerregaray

 

Sudur gorria, belarri hotzak eta nola ez, ideiak izozturik. Hotza lagun dugun urtaro honetan gorputza bero mantendu behar da, eta aurtengoan  esfortzu handiagoa beharko dugu horretarako.

Hotza hasten den bezala, gure kaleak eskularru eta bufandaz betetzen dira, baita txamarra lodi eta botaz. Baina buruak biluzik uzten ditugu hotzaren aurrean, eta horrek konponbide erraza du, txapela.

Mila kolore, forma eta estilotako kapelak aurki ditzakegu merkatuan, beti dago txano apropos bat bakoitzarentzako. Gaurkoan honetaz arituko gara, zein txano dauden eta hauek nola jantzi ezagutzera.

Txanoen estilo eta formak normalean sexuaren araberakoak izaten dira, nagusiki emakumezkoetan forma borobilak eta gizonezkoetan karratuagoak emanaz. Koloreak baita ere emakume-gizon sailkapen honen araberakoak dira, nahiz eta gaur egun desberdintasun hau geroz eta gutxiago ematen den.

Buruko apaingarriak aspalditik daude geure gizartean eta honen arrazoia historian aurki dezakegu. Buruko apaingarriak Antzinako Greziar inperioan, Egipton eta baita Erromatar inperioan oso ohikoak ziren; hauek pertsonaren estatusa erakusteko erabiltzen ziren (erramuzko koroak, zapiak…). Erdi aroan ere, oso zabalduak zeuden buruko apaingarriak. Emakumezkoek luma, lazo eta oihalak erabiliz apaintzen zuten burua; gizonezkoek, berriz, hegal handi eta zabaldun txanoak erabiltzen zituzten, askotan hauek ere lumez apainduz.

Txanoak, gaur egun ezagutzen ditugun gisan, XIV. mendean azaldu ziren eta Europan zehar berehala zabaldu ziren, herrialde bakoitzean forma eta estilo ezberdinak garatzen joan zirelarik. Errenazimendu garaiko modak, txapeletan topatu zuen bere osagarri aberatsena. Oihala eta  belusa ziren material erabilienak eta farfaila, luma eta harri bitxiekin apaintzen ziren. Materialak eta formak, norberaren maila sozio-ekonomikoa azaltzen zuten.

Mendeetan zehar, modak aldatuz joan ziren. Ileordearen modak, txano zabalagoak egitera eraman zituen (ileordeak buruaren tamaina handitzen duelako). Denborarekin sexuaren araberako estiloak definitzen joan ziren. Gizonezkoentzako kapela klasikoa eta estilo oso dotorekoak bihurtu ziren, emakumezkoenak ordea, koloretsuak,bitxiak, nabarmenak eta kasu askotan luxuzkoak.

Denborak aurrera egin duen bezala, txapelgintza ere garatu da. Milaka dira gaur egun aurki ditzakegun materialak (bai sintetiko edo naturalak) eta forma anitzak (bonbiña, trikornioa, txistera, txapela frantsesa…).

Azken urteotan buruko apaingarriek beri hartu dute presentzia modan, gehien bat emakumeetan. Geroz eta txikiagoak dira, eta geroz eta landuagoak. Burukoak geroz eta gehiago ikusten dira kalean, eta hau Ascot zalditoki ingelesaren eragina da.

Gaurkoan burua apaintzearen historiari astindua eman diogu, baina mundu honen inguruan sakontzen jarraituko dugu. Bihartik aurrera, emakumezko eta gizonezkoentzako txano motak eta hauek nola jantzi ikusiko dugu.

 

Beroa buruan eta ibili munduan!

CERNean bueltaka

Azkenaldian CERN, bere bosoi eta neutrinoekin, denon ahotan dabil. Nahiko arraroa den kontua, ezer gutxi baitago bizitza arrunt eta ohiko logikatik urrunago. Badirudi zientzia aldatzera doala, jira-biraka gainera.

Kutremailea: Karlos Aizpurua

CERN munduko partikulen fisika laborategi handiena da, 600 milioi euro inguruko aurrekontuarekin. Hau da, estatu espainiarreko biztanle bakoitzaren 1,5 € inguru doaz laborategi hau finantzatzera zuzenduak. Hala ere, duela urte batzuk izan zen CERN guztien ahoeta imajinaziotan (ez dira gutxi izan bere inguruan idatzitako nobelak) egotera pasa zen kontua, LHC, munduko partikula azeleragailu handiena eraikitzen hasi zenean. Baina zein dira bertan aurkitu nahi diren misterioak? Zenbaitek esan bezala, zulo beltzen bat sortu eta Lurra xurgatuko al du gizakiaren jakin-nahiak?

LHC. Munduko partikula azeleregailu handiena, 27 Km-ko zirkunferentziarekin

Tok, tok. Neutrino! Nor da?

Argia da existitzen den gauzarik azkarrena, eta ezerk ezin du honen abiadura gainditu. Hala zioen Einsteinek hain famatua izango zen erlatibitatearen teorian, eta hilabete batzuk arte zientziaren dogma bezala iraun du, neutrinoak iritsi diren arte.

Nork esango zuen Albert Einstein oker zebilela? Edo gutxienez, ez guztiz zuzen

Ezer esan baino lehen zera azaldu beharra dago, Einsteinen teoria honetan denbora erlatibo bihurtzen dela, mendeetako jarraitutako pentsamenduarekin hautsiz; denbora, konstante izatetik, aldakor bihurtzen  da. Hasiera batean, guk logiko deritzogunaren kontra ere badoa, baina hau ez da mendetan zehar pilatutakoaurreiritzien ondorio besterik, berak geroago esango zuen bezala.

Argiaren abiadura limite bezala jarrita, geroz eta azkarrago joan, orduan eta polikiago joango da denbora (konkretuki, denboraren erreferentzia sistema aldatzen da). Hau da, espazioan argiaren abiadura baino pixka bat motelago bidaiatuko bagenu urte batez, eta Lurrera iritsiko bagina ondoren, guretzat urte bat izan dena Lurrean 20 urte izan direla ikusiko genuke, edo 40. Ondorio hauekin jarraituz, argiaren abiaduran bidaiatuz gero, denbora ez litzateke pasako eta hau gaindituz gero, denboran atzera joan ahalko ginateke teorikoki. Jakina, ez dago argiaren abiaduraren parekorik unibertsoan, edo ez zegoen behintzat.

15.000 neurketa egin ondoren CERNen egindako Opera esperimentuan, (http://estaticos.elperiodico.com/resources/pdf/8/8/1316815149188.pdf) neutrino deituriko partikula subatomiko batzuek, fisika modernoaren oinarri guztiak hautsi zituzten, argiaren abiadura gaindituz. 300.006 Km/s-ra joan ziren hain zuzen, mundu osoko zientzialarien buruhausterako. 160 zientzialarik hartu zuten parte eta neurketa errorea 10^-6 segundokoa zen. Oraindik ez da akatsik aurkitu, ezta irtenbiderik ere.

Einsteinen teoria milaka alditan betetzen dela ikusi da azaldu zenetik, eta gaur egun, mugiezin jarraituko duela dirudi. Erantzun alternatibo bat behar da neutrinoen jokaera azaltzeko.  Agian, badago abiadura limite bat, baina ez argiak inposatutakoa. Edota, neutrinoek lasterbideren bat hartzen dute. Edo nork daki? Bosgarren dimentsioa.

Jainkoaren partikularen atzetik

Badirudi zientzia bere oinarriei buelta ematen ari zaiola. Obserbazio eta indukzioan oinarritutako alor bezala hasi zena guztiz kontrako bihurtu da. Gaur egun, teorikoki azaltzen dira gauza asko, gero benetan hala dela egiaztatu ahal izateko. Ikusi eta ondorioak atera ordez, ondorioak atera eta ondoren ikusten da ikusi beharrekoa. Hau da hain zuzen, Higgs-en bosoiaren kasua.

Higgs-en bosoiaren aurreikuspena

Badirudi 2012aren bukaerarako esperimentuaren emaitzak jakingo direla, eta agian, Higgs-en bosoia existitzen ez dela ikusiko da. Aurkituz gero, zientziaren aurkikuntza garrantzitsuenetariko bat bihurtuko litzateke, Higgs-en teoria dotorea baieztatuz (dotoretasunak garrantzi handia baitu gaur egungo zientzian). 

Zientziaren geroa jokoan dago…

Ken Zazpi – Eñaut Elorrietari elkarrizketa (osoa)

Orain dela hilabete batzuk agindu bezala (barkatu atzerapena!), hementxe doa Ken Zazpiri egindako elkarrizketa osoa:

Hitz  egiguzue Ken Zazpiren sorrerari buruz: taldea sortzearen ideia, nola elkartu zineten, zuen arteko harremana nolakoa den…

Gaur egun Ken Zazpin gaudenok Zabaleta Banden aritzen ginen. Zabaleta trikitilariarekin elkartu eta erromerietan jotzen genuen. Horrela erabaki genuen orain taldekide garenon artean talde bat osatzea. Bat egiteko grina txiki txikitatik izan nuen nahiz eta talde ezberdinetan jo. 2000. urtean elkartu ginen, Ken Zazpi izenarekin talde gisa. Hasiera hasieratik ados geunden zer nolako musika jo nahi genuen. Lehen kontzertua Lasarte-Oriako Jalgi Kafe Antzokian eman genuen urte hartan bertan, eta esan beharra dago eskenatokian jende gehiago ginela ikusten ari zirenak baino.

Gure artean tirabirak izaten ditugun arren, musikaren pasioak elkartzen gaitu, esan daiteke momentu honetan gehiago dela elkartze gaituena banantzen gaituena baino. Hasi ginenean baino batuago gaude, gehiago ezagutzen dugu elkar, taldekide bakoitzaren alderdi ilunak ere ezagutzen ditugu eta elkar jasateko gaitasuna daukagu. Esan daiteke, momentu honetan inoiz baino hobeto gaudela.

Zein zailtasunekin aurkitu zineten taldea osatzerakoan? Non entseatzen zenuten? Eta orain?

Pentsatzen dut gaur egun edozein taldek edukitzen dituen arazo berdinak eduki genituela. Hasieran gogo handia daukazu zeuk sortutako kantak jende aurrean jotzeko, baina ez da horren erraza. Garai batean, gaitza zen disko bat grabatzea. Lan handia egin beharra zegoen, eta diskoetxe batekin harremanetan jarri behar izan genuen. Pentsa, nik pasio eta lanerako grina berdina bera jarri nituen jo izan dudan aurreko taldeetan, baina ez genuen disko bat grabatzea lortu. Hala ere, aurreko taldeetan bizi izandako esperientzia baliogarria suertatu zait Ken Zazpin.  Beti entseatu izan dugu Gernikan, gure taldekide baten margo biltegi batean. Ondoan bizilagunik ez daukagunez, askatasun handia dugu musika lasai asko jotzeko, nahi dugunean joan gaitezke beraz.

Zein talde gehiagotan jo zenuen?

Lugarritz eta Zabaleta Band taldeetan. Hamabi bat urterekin hasi nintzen folka eta kantu tradizionalak jotzen eta erromerietan jartzen genuen giroa gehienbat.

Zertan oinarritzen zarete zuen katen letrak idazterakoan?

Arduratzen gaituzten gauzetan oinarritzen gara: maitasunaz dihardugu, maitemindu ere egiten garelako; maitasun gabeziaz, beti ere ez baitugu zorte ona izaten maitasunean;  faltan botatzen ditugun lagunez; euskal herrian bizi dugun egoeraz… Nik, adibidez, baditut preso dauden senide eta lagunak, eta asteburuetan haiek bisitatzera joaten gara. Malen (kantu baten izenburua) nire lagun horren alaba da. Bi taldekidek egiten ditugu letrak, behar bada horregatik oinarritzen dira gehiago guri gertatzen zaizkigun gauzak hitzetan. Gu arratsalde batean 18:00etan geratzen bagara, 21:00ak arte ez gara hasten entseatzen, gure gauzez hitz egiten hasten baikara, dauzkagun arazoez, bizipenak konpartitzen ditugu… Gustura egoten gara elkarrekin.Egiari zor, entseguetan denbora gehiago pasatzen dugu hitz egiten jotzen baino.

Zein da zuen kantarik gustukoena?

Ez dakit, ez dakit… Hori guraso bati zein seme-alaba duen gustukoen galdetzearen pareko da. azken finean gu kanta guztiak mimatzen saiatzen gara, nahiz eta kanta batzuk jendeari gehiago gustatzen zaizkion besteak baino. Beharbada gehien entzuten direnak baino gehiago aukeratuko nituzke besteak, agian pena gehiago ematen didatelako.

Nondik dator taldearen izena?

Zaila da esplikatzen. Ez dut guztiz erantzungo, baina zazpi zenbakiarekin dauka lotura. Zenbaki honek gustuko ditugun esanahiak dauzka: guretzat zenbaki sorgindu bat da, badauka sorginekin zerikusirik; zazpi lagunek hasi genuen proiektua; zazpi probintzia ditu Euskal Herriak; eta bestalde badauzka guretzat pertsonalak diren esanahi batzuk. Nolabait izenburu horrek laburbiltzen zituen gure baitan biltzen ziren esanahi guztiak, eta identifikatuta sentitzen gara zazpiarekin. 

Sorrerako unetik taldekide berberak izan al zarete?

Bai. Jon bateria eta Igor baxua Mundakakoak dira; Beñat, nire lehengusua, Busturiakoa da; Iñaki Zabaleta bilbotarra da, Jon Mikel Atxitxukoa eta ni berriz, gernikarra naiz. 

Musikaz bakarrik bizi al daiteke Euskal Herrian?

Kar kar kar (barrez) Beno, kontzertuak ematen ditugun garaietan, udan, girak egiten gabiltzanean, dirua irabazten dugu, baina hori taldekide guztien artean banatzen baduzu urte guztian zehar ez da asko irabazten duguna. Diskoak lantzen ari garen bitartean, ez ditugu kontzertuak ematen eta, beraz, ez dugu dirurik irabazten. Gainera, diskoak salduta irabazten dugun diruarekin hurrengo diskoa egiteko gastuak ordaintzen ditugu. Azken diskoa grabatzeko Los Angelesera joan ginen eta bertako produktore batekin lan egin genuen, horrek diru gastua suposatzen du. Beraz, ez dugu diru askorik irabazten. Irabazten dugun diruak ez digu ematen musikaz bizitzeko lain. Horretaz gain, gure helburua teknologia hobetzen joatea eta kontzertuak geroz eta ikusgarriagoak egitea da. Ondorioz, kontzertuetan irabazitako dirua horretan inbertitzen dugu.

Zein izan da kontzerturik hunkigarriena?

Asko egon dira. Adibidez, orain burura etorri zaidan lehena aipatzekotan, urte honen hasieran Kursaalean eman duguna, oroitzapen onak ditugu kontzertu hartaz.

Zenbat disko dituzue? Noiz izan zen lehengoa?

Lehen diskoa 2001. urtean kaleratu genuen Atzo Da Bihar izenarekin. Bigarrena 2002an atera genuen, Bidean izan zen bigarren disko hura. 2005ean Gelditu Denbora atera genuen, 2007an Argiak, 2008an zuzenekoa eta azkena 2010ean kaleratu genuen, Ortzemugak Begietan. 

Musikak langudu al dizue ligatzerako orduan?

Kar kar kar (barrez) Ez dakit…Ez dakit…

Nola ikusten duzue musikaren maila Euskal Herrian?

Maila ona dago. Nik uste dut Euskal Herrian musika ona egiten dela eta batez ere askotarikoa egiten dela. Gaur egun, edozein estilotako musika entzun daiteke euskaraz eta maila onekoa gainera. Nahiz eta herri txikia izan geurea, badaukagu musika egiteko grina, badaukagu kemena musikan aritzeko eta alde horretatik oso herri osasuntsua garela deritzot.

Euskara traba izan al da inoiz musika egiterakoan? Beste hizkuntza batean kantatzea pentsatu al duzue inoiz?

Nik ez dut gogoratzen euskaraz egitea erabaki genuenik. Gu euskaraz bizi gara, euskaraz mintzatzen gara eta musika horrela egiten dugu, euskaraz. Hizkuntzak mugarik ez duela uste dut. Mugak bestelakoak izaten dira, merkatuak jarritakoak kasu, baina musika zein hizkuntzari ezin zaie inolako mugarik jarri.

Eta honako loturan duzue aurrerapen gisara blogeak kaleratu genuen sarrera, non Eñautek galdera labur batzuei erantzuten dien: Eñaut Elorrietari elkarrizketa